• Әдебиет әлемі
  • 30 Қараша, 2020

Өмір мектебі

Шаш тарап, айна алдынан әдеміліктің сырын іздей бастағанымда әжем үнемі бір сөзді жиі қайталай беретін. «Қыз баласы жиырма жасқа толғанша бір ер азаматтың етегінен ұстауы керек. Қызмет, билік оның отбасына айналады. Жиырма бестен асқан соң әйел жіберген, әйелі өлгендер кездесетін болады. Сұлулықтың да өңі тозады... » – деп. Іштей өкпелеп қалатын едім. Бұл сөздің құпиясын ес білгенде түсіндім. Бұл туралы кейінірек...
Өткен жолы көгілдір жәшіктен «Қосылайық» бағдарламасын көріп қалдым. Еліміздің әр өңірінен хабарласып, бағдарламадан көп мағлұмат алып, тәрбие жөнінде көретіндерін айтып, алғыстарын білдіріп жатыр. Мақұл делік. Сондағы өрімдей он тоғыз, жиырма жасар қыз балалар ажырасып, баласы барын, екінші жартысын іздеп келіп жатқандарын айтады. Сосын ол жер танысу алаңы емес, ұрыс ортасы дерсің. Беттен алып отырған бүлдіршін қыздардың қылығы шынымен қарын аштырады. Тағдырдың лебі, заманның желі кімді болсын қайда әкеп соқтырары белгісіз. Отбасының қалыптасу кезеңдерінің өзі түрлі бөлімдерден тұрады. Екі әулеттің екі баласының бір шаңырақ астында шат-шадыман ғұмыр кешуі үшін «тәйт» дейтін үлкендер, «сабыр» дейтін жеңгелер керек. Қазақтың тектілігінің төресі де осы. Әкенің қабағынан, ананың сабырынан қорқатын біздің ұрпақты әлеуметтік желі жеңді. Бұл жерден адам өз өмір сүруіне қажетті көп нәрсе алуына болады. Бірақ бейнетке жегілмей, жеңілдің үстінен үміттенетін жастардың ой-өрісі де бір күндік қам-қарекеттен аспай жатыр. Бұл – барлығы осылай деген базынамыз емес. Таланттарымыз бен талаптыларымыз жетерлік. Бір-бірін білу үшін, «болмаса да ұқсап бағу үшін» еліктемейтіндері көңілге көлеңке түсіреді. Менің бала кезімнен кешігіп жүру әдетім болатын. Үйіміз мектептің жанында болса да кешігіп келемін. Сегізде басталатын сабағыма алтыда оянып алсам да, өзгеріссіз сол уақытта барамын. Әжем мен атам жыл сайын ораза ұстайды. Кейде рамазан айы болмаса да ауыз бекітетін кездері болатын. Діннің қадірін сезінбесем де бала пейілмен сәресі сәтіндегі дәмді астарды елестетіп бірге оянатынбыз. Бір жағынан ұйықтап қалмай мектепке де ерте барамын деймін. Күн шықпай оянсам да, күн шыққанда сабаққа барамын. Мүмкін, сол кезде бұл салғырттықтың орнын оңалта білсем, қателікке бей-жай қарамауға бейімделер ме едім деп ойлаймын. Бір маңызды шешімнің соңына дейін жеткізгенім жетістігім болды. Он тоғыз жасымда ер азаматымды жолықтырып, тұрмыс құруға келісім бердім. Алып-ұшып жүрген көңіл мен қызуқандылыққа бей-жай қарап, еркіндігімнен қол үзе салуым оңай болған жоқ. Бір ғана сөз адамды тоқтата алады екен. Бір ғана көзқарас тәубеңе тереңдетеді. Қарама-қарсы отырған жиырма бес жастағы жігіттің «Сіз менің анама ұқсайсыз...» деген сағынышы елжіретіп жіберді. Ер жігіттің сол сәтте тауы шағылып, шөгіп кеткендей көрінді. Еркелеп жүргенім, қыздарға тән жасандылығы мен шынайылығы аралас қылық шығаратыным бәрі шәйіліп кетті. Мен оның көзінен мұң жасап алып, іштей өз мейіріміме дөңгелетіп әкеттім. Әжемнің аялы алақаны, ақылы, аппақ жаулығы көз алдыма көлбеңдей кетті. Сенесіз бе, Алладан осы жігітке жар етуін тіледім. Махаббат па, сүйіспеншілік пе, ажырата да алмаған болармын. Бірақ оның анаға деген сағынышын, ол жанның әр әрекетін әдемілеп айтатын сәттерін құрметтедім. Қазір ана болғанымдағы сезінгенім, балама әжемнің кейбір сөздерін айтып отырады екенмін. Үй тіршілігінде де сол бір асыл жанның қимылы менімен ілесіп жүреді. Тұрмыс құрғаннан кейін ауылды сағынып, жалғыз өзім барған едім. Әжем айналып-толғанса да ішкі түйткілін жасырмады. «Жалғыз өзің босаға аттаған жеріңнен ұзап, төркініңе келме. Қазаныңнан алыстасаң ырысың кетеді, періште қашады...» – деді күншуақта отырғанымызда. Мен ол өңірдің орысшалау салтпен жүретінін, орамал тақпайтынымды, кейде шәй құймайтынымды айтып құйқылжыта бастадым. Сонда: «Қой, шырағым, менің сүйегіме таңба салма. Сәлеміңді сал, орамал сені жын-періден сақтайды. Ертең жинал да еліңе тарт!» – деген еді. Сәлем салуым жиілеп, біртүрлі өзімді де жақсы көре бастадым. Иілу деген имену емес екен. Сыйластығыңның сыйын арттыра түскендей ғажап. Отбасы деген нәзік әлем, көзге көрінбейтін жіп секілді. Оның қай жерден, қалай шытынайтынын білмейсің. Өз ұрпағыңа салауатты өмір сүргізуің үшін өз мектебің дұрыс болуы керек. Бұл барлығы әже мен атаның айналасынан шығу деген ұғым емес. Оның үстіне біздің замандастарымыз тұңғышын кемпір-шалға беру түсінігінен аулақ. Бұрын жеңгелеріміз біріншіні атасы мен енесінің атына жазып беруші еді... Бір оқиға ойыма оралып отыр. Менің әкем тұңғыш болғандықтан атасы мен әжесі шарана кезінен бауырына басқан екен. Құжат бойынша да сол кісілердің атында. Анасы баланы көру үшін түн ауа терезе жақтауынан сығалап кететінге ұқсайды. Жылап жатқан даусын естіп, ақ сүті иісе де есіктен аттап кіруге батылы бармағанын айтқан. Өмірден өткенше «балам» деп айта алмай кетті. Қасиет пе, қасірет пе? Оның әрекетінде сол әулетке деген құрмет, үлкен кісілерге деген ілтипат жатыр екен ғой... Әрбір адамның өз танымы жан-дүниесінің мектебі. Ол көру, сезіну арқылы дамиды десек, заманауи әдебиет пен басылымдар арқылы да жетілдіруге болады. «Отбасы шағын мемлекет». Олардың өз құпиялары мен арман-мақсаттары болады. Мемлекеттің тетігін осы отбасы деген ұлағатты ұядан өсіп келе жатқан ұрпақтар толтыра алады. Татулықты, достықты, жанұяның рахатын бүлдіршіндердің күлкісі ғана біріктіре алады. Күлкілер мен қиялдарға қылау түспесе екен.

Динара Мәлік

1070 рет

көрсетілді

91

пікір

Біздің Telegram каналына жазылыңыз

алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Сіздің электронды пошта жарияланбайды. Қатарды міндетті түрде толтырыңыз *

AbertNum

05 Наурыз, 2022

коли закінчиться війна в україні 2022 <a href="http://bitly.com/skilky-shche-bude-tryvaty-viyna-v-ukrayini">коли почалась друга світова війна</a> скільки триватиме війна в україні

AbrtNum

07 Наурыз, 2022

Бетмен фільм <a href="http://bitly.com/betmen-2022-film">Бетмен фільм</a> Фільм Бетмен дивитись онлайн

AbrtNum

07 Наурыз, 2022

Бетмен фільм <a href="http://bitly.com/betmen-2022-film">Дивитись фільм Бетмен</a> The Batman

AbrtNum

07 Наурыз, 2022

Дивитися Бетмен <a href="http://bitly.com/betmen-2022-film">Дивитись фільм Бетмен</a> Бетмен 1989 дивитися онлайн

AbrtNum

07 Наурыз, 2022

The Batman <a href="http://bitly.com/betmen-2022-film">Бетмен фільм</a> Дивитися Бетмен

AbrtNum

08 Наурыз, 2022

Бетмен 1989 дивитися онлайн <a href="http://bitly.com/betmen-2022-film">Бетмен дивитися онлайн</a> Дивитися Бетмен

AbrtNum

08 Наурыз, 2022

Бетмен 1989 дивитися онлайн <a href="http://bitly.com/betmen-2022-film">Дивитись фільм Бетмен</a> Бетмен дивитися онлайн

AbrtNum

08 Наурыз, 2022

Дивитись онлайн Бетмен <a href="http://bitly.com/betmen-2022-film">Бетмен дивитися онлайн</a> The Batman

AbrtNum

08 Наурыз, 2022

The Batman <a href="http://bitly.com/betmen-2022-film">Бетмен 1989 дивитися онлайн</a> Бетмен 1989 дивитися онлайн

AbrtNum

09 Наурыз, 2022

Бетмен дивитися онлайн <a href="http://bitly.com/betmen-2022-film">Бетмен фільм</a> Фільм Бетмен дивитись онлайн

AbrtNum

09 Наурыз, 2022

Бетмен 2022 <a href="http://bitly.com/betmen-2022-film">Дивитися Бетмен</a> Фільм Бетмен дивитись онлайн

AbrtNum

09 Наурыз, 2022

http://bitly.com/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

09 Наурыз, 2022

http://bitly.com/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

09 Наурыз, 2022

http://bitly.com/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

10 Наурыз, 2022

http://bitly.com/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

10 Наурыз, 2022

http://bit.ly/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

10 Наурыз, 2022

http://bit.ly/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

10 Наурыз, 2022

http://bit.ly/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

11 Наурыз, 2022

http://bit.ly/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

11 Наурыз, 2022

http://bit.ly/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

11 Наурыз, 2022

http://bit.ly/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

11 Наурыз, 2022

http://bit.ly/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

11 Наурыз, 2022

http://bit.ly/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

12 Наурыз, 2022

http://bit.ly/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

12 Наурыз, 2022

https://bitbin.it/xUNGaaQL/

AbrtNum

12 Наурыз, 2022

https://bitbin.it/xUNGaaQL/

AbrtNum

12 Наурыз, 2022

https://bitbin.it/M6s1z3Ei/

AbrtNum

12 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

12 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

12 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

12 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

13 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

13 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

13 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

14 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

14 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

14 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

15 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

15 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

15 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/21">Рассказ Служанки</a>

AbrtNum

15 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/15">Аквамен</a>

AbrtNum

15 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/7">Игра в имитацию</a>

AbrtNum

15 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/11">Гравитация</a>

AbrtNum

16 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/10">Капитан Филлипс</a>

AbrtNum

16 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/15">Аквамен</a>

AbrtNum

16 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/15">Аквамен</a>

AbrtNum

16 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/13">12 лет рабства</a>

AbrtNum

16 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/13">12 лет рабства</a>

AbrtNum

16 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/7">Игра в имитацию</a>

AbrtNum

16 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/15">Аквамен</a>

AbrtNum

16 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/10">Капитан Филлипс</a>

AbrtNum

16 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/19">Гарри Поттер и Дары Смерти</a>

AbrtNum

16 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/15">Аквамен</a>

AbrtNum

17 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/2">Вечер с Владимиром Соловьевым</a>

AbrtNum

17 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/15">Аквамен</a>

AbrtNum

17 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/22">Главный герой</a>

AbrtNum

17 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/22">Главный герой</a>

AbrtNum

17 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/16">Человек-паук Вдали от дома</a>

AbrtNum

17 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/18">Последний богатырь 2</a>

AbrtNum

17 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/16">Человек-паук Вдали от дома</a>

AbrtNum

17 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/8">Отрочество</a>

AbrtNum

17 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/11">Гравитация</a>

AbrtNum

17 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/20">Скажене Весiлля 2</a>

AbrtNum

18 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/20">Скажене Весiлля 2</a>

AbrtNum

18 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/10">Капитан Филлипс</a>

AbrtNum

18 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/5">Выживший</a>

AbrtNum

18 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/13">12 лет рабства</a>

AbrtNum

18 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/15">Аквамен</a>

AbrtNum

18 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/9">Филомена</a>

AbrtNum

18 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/8">Отрочество</a>

AbrtNum

18 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/22">Главный герой</a>

AbrtNum

18 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/9">Филомена</a>

AbrtNum

18 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/6">Охотник на лис</a>

AbrtNum

18 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/21">Рассказ Служанки</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/14">Хранитель времени</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/16">Человек-паук Вдали от дома</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/22">Главный герой</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/12">Гонка</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/16">Человек-паук Вдали от дома</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/7">Игра в имитацию</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/8">Отрочество</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/5">Выживший</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/22">Главный герой</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/11">Гравитация</a>

AbrtNum

20 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/23">Во все тяжкиеё</a>

AbrtNum

20 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/21">Рассказ Служанки</a>

AbrtNum

20 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/18">Последний богатырь 2</a>

AbrtNum

20 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/17">На пятьдесят оттенков темнее</a>

AbrtNum

20 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/13">12 лет рабства</a>

AbrtNum

20 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/18">Последний богатырь 2</a>

vexpfpxpve

21 Наурыз, 2022

-- vexpfpxpve http://www.g5j276g5r7k4y92zfjw9shhlq4m14826s.org/ [url=http://www.g5j276g5r7k4y92zfjw9shhlq4m14826s.org/]uvexpfpxpve[/url] <a href="http://www.g5j276g5r7k4y92zfjw9shhlq4m14826s.org/">avexpfpxpve</a>

URKER №5

31 Мамыр, 2022

Жүктеу (PDF)

Редактор блогы

Жаңабек ШАҒАТАЕВ

«Үркер» журналының Бас редакторы