• Шежіре
  • 30 Сәуір, 2021

ҚАЗЫНАЛЫ МЕКЕН

Сіз осыдан бірнеше ғасыр бұрын жазылған, ұзындығы бір метр болатын алып кітап пен көлемі үш-ақ сантиметр кітапшаны қолыңызға ұстап көрдіңіз бе? Әлде сізді ғажайып қисса-дастандар мен хандар шежіресінің түпнұсқасы қызықтыра ма? Бәлкім, сіз ортағасырлық шым-шытырық оқиғаларға толы саяхаттар тарихын сүйіп оқитын боларсыз. Мархабат! Мұның бәрін бір-ақ жерден тауып оқуға әбден болады. Ғасырлар сыры – тарихтың тірі куәгерлері жинақталған бұл  қазыналы мекен Орталық ғылыми кітапхананың Сирек  кездесетін кітаптар, қолжазбалар және қазақ әдебиеті бөлімі деген атауға ие. 

Құрылуына атақты академиктер Қаныш Сәтбаев пен Әлкей Марғұлан ерен еңбек сіңірген ғылыми кітапхана 1932 жылы ғалымдар сыйға тартқан 2500 дана кітап негізінде ашылған. Дәл осы жылы КСРО Ғылым академиясының Қазақстандағы алғашқы бастауыш ұйымы құрылады. 1946 жылы бұл ұйым Қазақ КСР Ғылым академиясы болып құрылып, кітапхана «Орталық ғылыми кiтапхана» деген ғылыми дәрежеге ие болды. Ғылыми экспедициялар ел ішінен, басқа республикалардан  тауып әкелген құнды жазбалар кітапхана қорының маңызын арттыра берді. Бүгінде ғылыми кітапхана қорында 6 миллионға жуық кітап бар. Мұнда сонау ХІІ-XVI ғасырларда қолмен жазылған түпнұсқалардан бастап, заманауи электронды ақпарат тасымалдағыштарға дейін жинақталған. «Хандар шежіресі» (XVIII ғ.), «Пайғамбарлар және қожалар шежіресі» (XIX ғ.), «Абылай ханның Сібір әскери шептерінің қолбасшысы генерал-поручик И.И.Шпрингерге жазған хаты (1765-1767 жж.)», бүкіл қазақ пір тұтатын Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің, қазақ этнография-сын зерттеуші Әбубәкір Диваевтың, әйгілі әнші-ақын Жаяу Мұсаның қолжазбаларын осы жерден табасыз. Абай Құнанбаевтың жеке хатшысы Мүрсейіт Бікеұлының қолымен жазылған өлеңдері мен Шоқан Уәлиханов қолжазбаларының фотокөшірмесі ұлы тұлғаларымыздың көзіндей жәдігерлер.

Сирек кітаптар қорындағы ең үлкен көлемді басылым 1856 жылы Парижде шыққан орыс императоры Александр ІІ мен патшайым Мария Александровнаның таққа отыру рәсімін суреттейді. 106 беттен тұратын кітаптың ұзындығы 92 сантиметр, ені 68 см. Салмағы да оңай емес, 22 килограм! 1856 жылы тамыздың 26-нан қыркүйектің 16-на дейін тойланған бұл тойға әлемнің түкпір-түкпірінен патшалар мен ханзадалар жиналыпты. Императордың таққа отыру рәсіміне Сібір қырғыздарынан өкіл болып аға сұлтан, майор Шорманов, подполковник Татенев, Аблес Али сұлтан қатысыпты. Кітаптың 55 беті көркем суретпен безендірілген. Олардың арасында қырғыздардың (қазақтардың) аңға шыққан сәті бейнеленген сурет те бар. Бұл сирек кездесетін басылымды кітапхана 1960 жылы облыстық сау-да басқармасының кітап дүкенінен 1500 рубльге сатып алған. Ал мұндағы ең кішкене кітап – Құран Кәрім. Стамбул қаласында XX ғасырдың басында шыққан. Бұл кітапты Құран Кәрімнің өте сирек кездесетін толық нұсқасы деуге болады. Кітаптың ұзындығы 3,4 см, ені 2 см, қалыңдығы 1,2 см.

Кітапханада шет тілдегі сирек кездесетін кітаптардың тақырыбы  да өте қызық. Адам Олеарийдің 1696 жылы неміс тілінде шыққан «Описание путешествия в Московию и через Московию в Персию и обратно» кітабы, Әбл әл-Кәрім Бұхаридің «Орта Азия тарихы» (1740-1818 жж.) сол заманнан сыр шертетін құнды дереккөздер. 

Қазақ тіліндегі кітаптар 1929 жылға дейін араб графикасымен шыққаны белгілі. Ғылыми кітапханада қисса-дастандармен бірге Сүлеймен Бақырғани еңбектері, Қожа Ахмет Яссауидің «Диуани хикметі», Құрбанғали Халидтің «Тауарих Хамсасы» сақталған.  «Қобыланды», «Алпамыс», «Қыз Жібек», «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» жырларының бірнеше нұсқасы да осында. Өткен ғасырларда өркениеттің, мәдениеттің бесігі болған шығыс елдерінің ғұламалары – Марғинани Бурһануддин, Ибн Араби Мухиддин, ХІV ғасыр тарихшысы Ибн Халдунның тарихи зерттеуі, парсы тіліндегі Фердоусидің «Шахнамесі», Хафиздің, Омар Хаямның диуандары қанша ғасыр өтсе де құнын жоймайтын ғажап туындылар. Бұл жәдігерлердің барлығын кітапханашылар көзінің қарашығындай сақтап, келесі дәуірлерге жеткізудің қамына кіріскен. Кітаптардың электронды нұсқалары әлі талай ғасыр оқырманның игілігіне жаратылары сөзсіз.

Ғылыми кітапхана ғимараты кеңістік пен уақыт сырын бүккен киелі мекен. Мұнда көне де жаңа кітаптардың тылсымы баурап тереңіне тартады,   ой маржандарын оқыған сайын көкжиегің кеңейіп, тынысың ашылады, ғұламалар ғибратының сәулесі өне бойыңа сіңе береді. Кітап – сана мен сезімнің қуат көзі. Даналық қазынасынан нәр алған жанның ой-санасы берік, кісілігі кемел. Неге екені белгісіз, мәңгілік құндылыққа, әлемдік мұраға айналған дүниелерді оқи бергің, ойлана бергің келеді... 

 

9198 рет

көрсетілді

81

пікір

Біздің Telegram каналына жазылыңыз

алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Сіздің электронды пошта жарияланбайды. Қатарды міндетті түрде толтырыңыз *

AbertNum

05 Наурыз, 2022

коли закінчиться війна в україні 2022 екстрасенси <a href="http://bitly.com/skilky-shche-bude-tryvaty-viyna-v-ukrayini">скільки ще буде тривати війна в україні</a> коли закінчиться війна

AbrtNum

07 Наурыз, 2022

Бетмен 2022 <a href="http://bitly.com/betmen-2022-film">The Batman</a> The Batman

AbrtNum

11 Наурыз, 2022

http://bit.ly/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

11 Наурыз, 2022

http://bit.ly/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

11 Наурыз, 2022

http://bit.ly/legenda-destan-vse-serii

AbrtNum

12 Наурыз, 2022

https://bitbin.it/xUNGaaQL/

AbrtNum

13 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

14 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

15 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

15 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

15 Наурыз, 2022

https://t.me/holostyaktntofficial2022

AbrtNum

15 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/19">Гарри Поттер и Дары Смерти</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/18">Последний богатырь 2</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/22">Главный герой</a>

AbrtNum

19 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/6">Охотник на лис</a>

AbrtNum

20 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/15">Аквамен</a>

AbrtNum

20 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/21">Рассказ Служанки</a>

AbrtNum

20 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/23">Во все тяжкиеё</a>

AbrtNum

20 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/10">Капитан Филлипс</a>

AbrtNum

20 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/15">Аквамен</a>

AbrtNum

20 Наурыз, 2022

<a href="https://t.me/filmfilmfilmes/6">Охотник на лис</a>

Vopwvf

03 Мамыр, 2022

sildenafil online buy - <a href="https://bestusasild.com/">order sildenafil 100mg without prescription</a> cheap generic sildenafil

Ezjmjx

08 Мамыр, 2022

buy prednisolone 20mg pills - <a href="https://cialisxb.store/">cialis tadalafil 20mg</a> cialis super active

Sqeyqh

11 Мамыр, 2022

cost augmentin 1000mg - <a href="https://gaugmentin.store/">augmentin 625mg drug</a> buy cialis 5mg sale

Orztcv

13 Мамыр, 2022

sulfamethoxazole ca - <a href="https://bactrimx.store/">generic bactrim</a> viagra online

Cmwqrk

15 Мамыр, 2022

cephalexin 500mg canada - <a href="https://xerythromycin.store/">order erythromycin 250mg sale</a> erythromycin 500mg price

Euhqkm

17 Мамыр, 2022

order sildenafil generic - <a href="https://fildenax.store/">order fildena online cheap</a> buy ivermectin for humans australia

Prxacp

24 Мамыр, 2022

amoxicillin 500mg pills - <a href="https://zithromycinc.store/">order azithromycin online cheap</a> vardenafil 10mg over the counter

Oivdvk

25 Мамыр, 2022

order stromectol - <a href="https://stromectolg.store/">stromectol topical</a> cost levitra

Vxvlih

27 Мамыр, 2022

doxycycline online buy - <a href="https://clomidg.store/">purchase clomiphene generic</a> order cialis 20mg pill

Iditkf

29 Мамыр, 2022

cheap tadalafil 40mg - <a href="https://pharmpill.store/">online pharmacy canadian</a> provigil over the counter

Iiwhgu

30 Мамыр, 2022

buy prednisone 40mg sale - <a href="https://accutanpll.com/">accutane 40mg sale</a> buy accutane 20mg generic

Eizxxs

02 Маусым, 2022

buy prednisolone 20mg generic - <a href="https://neurontinx.store/">neurontin buy online</a> viagra 100mg price

Nxusgn

05 Маусым, 2022

purchase hydroxychloroquine sale - <a href="https://baricitinib.store/">baricitinib cheap</a> baricitinib 2mg ca

Xdqkwk

07 Маусым, 2022

cheap glucophage - <a href="https://amlodipine.store/">order amlodipine without prescription</a> amlodipine sale

Ltbsql

08 Маусым, 2022

brand lisinopril 10mg - <a href="https://metoprololpx.com/">buy lopressor 50mg generic</a> order atenolol 50mg

Kpzkhw

10 Маусым, 2022

levitra over the counter - <a href="https://vardenafilxp.com/">cost vardenafil 10mg</a> clomid 100mg without prescription

Revnuo

11 Маусым, 2022

purchase albuterol without prescription - <a href="https://xdapoxetine.com/">order generic dapoxetine 60mg</a> purchase dapoxetine online

Busumz

16 Маусым, 2022

buy deltasone 5mg online cheap - <a href="https://accutaix.com/">order accutane 10 mg</a> amoxil sale

Npfosu

17 Маусым, 2022

purchase diltiazem online - <a href="https://diltiazem.store/">purchase diltiazem generic</a> buy gabapentin 800mg online

Dlxkio

18 Маусым, 2022

purchase lasix without prescription - <a href="https://acyclovirzvx.store/">buy zovirax 400mg for sale</a> buy doxycycline 200mg sale

Dmcicr

19 Маусым, 2022

generic cenforce 100mg - <a href="https://cenforcer.com/">buy cenforce 100mg pills</a> order motilium pill

Dbirwh

21 Маусым, 2022

cost sildenafil 50mg - <a href="https://rtadalafil.store/">cialis medication</a> cialis india

Uoszcs

22 Маусым, 2022

buy provigil 200mg pill - <a href="https://prednispill.com/">prednisone 20mg ca</a> budesonide spray

Wcfgvc

24 Маусым, 2022

isotretinoin 40mg uk - <a href="https://razithromycin.com/">zithromax 500mg sale</a> tetracycline price

Vpjqej

26 Маусым, 2022

cyclobenzaprine 15mg pills - <a href="https://rcyclobenzapri.com/">order flexeril 15mg</a> order generic inderal 10mg

Tskcyj

27 Маусым, 2022

clopidogrel 150mg usa - <a href="https://twarfarin.com/">coumadin 2mg uk</a> purchase reglan generic

Lziqje

29 Маусым, 2022

order cozaar 50mg - <a href="https://topamaxn.com/">topiramate online buy</a> purchase promethazine

Rfruaf

01 Шілде, 2022

order levaquin 250mg generic - <a href="https://viagplls.com/">canadian viagra and healthcare</a> tadalafil 10mg for sale

Stvmab

03 Шілде, 2022

cheap tadalafil 5mg - <a href="https://tadalafilpr.com/">cialis 20mg cheap</a> oral flomax

Bgknjh

06 Шілде, 2022

zofran uk - <a href="https://valacyclovirs.com/">buy generic valtrex 500mg</a> buy valacyclovir sale

Tcmqum

08 Шілде, 2022

finasteride 5mg canada - <a href="https://ampicillinmd.com/">acillin tablet</a> order ciprofloxacin without prescription

Eoqmyh

11 Шілде, 2022

fildena 50mg price - <a href="https://fildenapl.com/">fildena ca</a> sildenafil citrate

Iciech

12 Шілде, 2022

where can i buy ed pills - <a href="https://tadalafilsde.com/">cialis 10mg kaufen ohne rezept</a> viagra 200mg kaufen generika

Ucrbhe

14 Шілде, 2022

deltasone 10mg brand - <a href="https://isotretinoint.com/">accutane 20mg cost</a> order prednisolone online cheap

Gsgung

15 Шілде, 2022

buy neurontin 600mg pill - <a href="https://dgabapentin.com/">order gabapentin 100mg sale</a> generic name for ivermectin

Yqzlqf

16 Шілде, 2022

oral hydroxychloroquine 200mg - <a href="https://casletadal.com/">cialis 10mg pill</a> buy cenforce for sale

Tgbxue

18 Шілде, 2022

baricitinib 4mg canada - <a href="https://lisinoprilf.com/">generic lisinopril 10mg</a> lisinopril 10mg without prescription

Zgfvrj

19 Шілде, 2022

brand omeprazole 10mg <a href="https://metoprololf.com/">lopressor drug</a> buy methylprednisolone 4 mg online

Yokvpb

20 Шілде, 2022

online thesis writing <a href="https://ventohe.com/">buy ventolin inhalator online</a> desloratadine order

Itkkbw

20 Шілде, 2022

dapoxetine 60mg tablet <a href="https://diltiazemns.com/">order generic diltiazem 180mg</a> allopurinol 100mg price

Yibkqi

22 Шілде, 2022

order sildenafil generic <a href="https://tadalafedpl.com/">order cialis 10mg for sale</a> tadalafil 40mg without prescription

Phligs

23 Шілде, 2022

brand zetia 10mg <a href="https://ezetimibels.com/">buy ezetimibe 10mg without prescription</a> cheap motilium 10mg

Lwmmxc

25 Шілде, 2022

flexeril 15mg ca <a href="https://colchicinbuy.com/">oral colchicine 0.5mg</a> order plavix 150mg

Ghpkjo

26 Шілде, 2022

order generic methotrexate <a href="https://warfariny.com/">warfarin buy online</a> metoclopramide 20mg cheap

Fhlvrg

28 Шілде, 2022

viagra tablets <a href="https://cialiedfs.com/">purchase tadalafil pills</a> buy deltasone 40mg sale

Nkccbv

29 Шілде, 2022

buy accutane pills <a href="https://accutpls.com/">oral isotretinoin 20mg</a> order aurogra 100mg pill

Ubbbty

31 Шілде, 2022

order generic sildalis <a href="https://sildalispl.com/">sildenafil overnight</a> losartan 25mg price

Rycnhz

01 Тамыз, 2022

purchase esomeprazole generic <a href="https://sidenafilppl.com/">sildenafil price</a> purchase tadalafil without prescription

Kbtziy

02 Тамыз, 2022

cialis 5mg price <a href="https://levofloxacinl.com/">buy generic levofloxacin</a> avodart 0.5mg pill

Mgqazu

03 Тамыз, 2022

zantac tablet <a href="https://zantasp.com/">order zantac online</a> order tamsulosin 0.2mg generic

Ilqnrf

05 Тамыз, 2022

order zofran <a href="https://zofrapl.com/">ondansetron online</a> propecia 5mg brand

Dqrwth

07 Тамыз, 2022

purchase diflucan generic <a href="https://diflucansx.com/">order diflucan sale</a> sildenafil 50mg for sale

Fncwew

08 Тамыз, 2022

generic cialis 5mg <a href="https://sildenedpill.com/">sildenafil pills 50mg</a> viagra for sale online

Mmzigh

09 Тамыз, 2022

purchase zithromax pills <a href="https://metformil.com/">order glucophage sale</a> buy metformin 1000mg generic

Qdyxcy

10 Тамыз, 2022

flagyl 400mg drug <a href="https://flaglp.com/">flagyl us</a> metformin 500mg brand

Jniate

12 Тамыз, 2022

cleocin 150mg sale <a href="https://budesonidec.com/">rhinocort nasal spray</a> budesonide for sale online

Rytyxw

13 Тамыз, 2022

order cefuroxime pill <a href="https://rtadalafilpl.com/">cialis cost</a> order tadalafil 10mg pill

Lcitqq

14 Тамыз, 2022

order viagra 50mg generic <a href="https://stadalafill.com/">tadalafil uk</a> generic tadalafil 10mg

Xqiazi

16 Тамыз, 2022

how to buy stromectol <a href="https://tretinoinsp.com/">cheap tretinoin cream</a> purchase retin sale

Zmxyah

17 Тамыз, 2022

tadalafil medication <a href="https://tadalisus.com/">cost tadalis 10mg</a> diclofenac uk

URKER №6

30 Маусым, 2022

Жүктеу (PDF)

Редактор блогы

Жаңабек ШАҒАТАЕВ

«Үркер» журналының Бас редакторы